چگونه میتوان مانع محدودیت و خشکی حرکت مفصل زانو بعد از شکستگی استخوان ران شد

مهمترین و موثرترین راه برای ممانعت از خشکی زانو و ایجاد محدودیت حرکتی زانو بعد از شکستگی استخوان ران، شروع خم و راست کردن زانو بلافاصله بعد از جراحی است. مهمترین عاملی که مانع خم و راست کردن زانو توسط بیمار و بعد از جراحی میشود درد محل شکستگی است که با حرکت زانو بیشتر میشود.

بیمار میتواند با گرم کردن ران و زانو به توسط کیسه آب گرم یا حوله گرم این درد را تا حدی کم و قابل تحمل کند. مصرف دارو هم میتواند درد را کاهش دهد. در مدتی که بیمار بعد از جراحی در بیمارستان است برای کاهش درد وی از مسکن های مخدر استفاده میشود. بعد از مرخص شدن از بیمارستان بهترین دارو برای کاهش درد استامینوفن است. اغلب داروهای دیگر گرچه درد را کاهش میدهند ولی میتوانند جوش خوردن شکستگی را به تاخیر بیندازند. حتی اگر با گرم کردن زانو و مصرف دارو مقداری از درد باقی بماند، وجود درد نباید مانعی در انجام حرکات زانو شود چون بی حرکتی زانو بدون شک موجب خشکی آن میشود.

حرکاتی که بیمار باید بعد از جراحی شکستگی استخوان ران انجام دهد. به دو دسته تقسیم میشوند. حرکات کششی و حرکات تقویتی. این حرکات موجب کشش و تقویت عضلات اطراف ران بخصوص عضله چهارسر ران میشوند. این حرکات بهتر است زیر نظر یک فیزیوتراپ انجام شوند ولی بیمار باید آنها را بطور مکرر در طول روز حتی در غیاب فیزیوتراپ هم انجام دهد. حرکات باید روزی سه بار انجام شوند.

نکته مهمی که در هنگام انجام تمامی حرکات کششی باید به یاد داشت اینست که باید زانو را تا حدی کشش داد تا درد ایجاد شود. تنها در این حالت است که میتوان اطمینان داشت بافت نرم تحت کشش قرار گرفته است. وجود درد نباید بیمار را نگران کند. به محل عمل یا به پلاک صدمه ای نمیرسد. اگر بی دردی را با عدد صفر و درد غیر قابل تحمل را با عدد ده نشان دهیم بیمار باید تا حد عدد سه درد را تحمل کند.

نرمش های کششی

مهمترین نرمش های کششی عبارتند از

کشش عضله چهارسر ران

ساق چپ که سالم است برای کمک
زیر ساق طرف راست که باید خم شود
قرار گرفته است

عضلات چهار سر در جلوی ران قرار دارند و کشش آنها اجازه میدهد تا زانو خم شود. بیمار روی یک صندلی نشسته و اجازه میدهد ساق ران آسیب دیده بر اثر جاذبه، به سمت پایین آویزان شده و پایین بیاید. در این مدت وی باید عضلات ران خود را شل کند تا ساق بتدریج پایین بیاید. با پایین آمدن کامل ساق مفصل زانو 90 درجه خم میشود.

مسلما بیمار در روز اول بعد از جراحی به علت درد نمیتواند اجازه دهد پایش کاملا به پایین آویزان شده و ساق در حال عمودی قرار گیرد. به همین خاطر در چند روز اول اگر پای مقابل بیمار سالم است میتواند پشت پای سالم را زیر ساق طرف بیمار قرار دهد تا آنرا حمایت کند و بتدریج با پایین آوردن ساق سالم اجازه دهد ساق طرف بیمار هم کم کم پایین بیاید. اگر پای مقابل هم مشکل داشته باشد فرد دیگری میتواند به بیمار کمک کند و با دست زیر پاشنه بیمار را گرفته و اجازه دهد ساق پای بیمار بتدریج پایین بیاید. بعد از گذشت حدود یک هفته از عمل جراحی، بیمار باید بتواند ساق را کاملا پایین آورده و در حالت عمود بر زمین قرار دهد.
این حرکت را باید به مدت 15-5 دقیقه انجام داد.

اگر چند هفته از عمل جراحی بیمار بگذرد و وی در این مدت حرکات زانو را انجام ندهد مفصل دچار خشکی شده و ممکن است با نرمش یاد شده ساق به پایین نیاید. در این وضعیت با دو کار میتوان به پایین آمدن ساق و در نتیجه خم شدن زانو کمک کرد. راه اول اینکه یک وزنه 5-2 کیلویی را به مچ پا بسته تا وزن آن به پایین آمدن ساق کمک کند.

راه دیگر اینست که ساق طرف سالم را روی ساق طرف بیمار گذاشته و آنرا به پایین فشار دهد.

در این تصویر ساق چب که سالم است برای کمک به ساق راست که باید خم شود روی آن قرار گرفته و آنرا به سمت پایین فشار میدهد

کشش عضله چهارسر ران

ساق راست که سالم است برای کمک زیر
ساق طرف چپ که باید خم شود قرار گرفته است

بیمار به پشت روی زمین و نزدیک یک دیوار میخوابد بطوریکه امتداد تنه بیمار عمود بر دیوار قرار گیرد. در این حال لگن باید قدری با دیوار فاصله داشته باشد. بیمار پای طرف بیمار را با کمک فرد دیگری بالا برده و پاشنه خود را روی دیوار قرار میدهد بطوریکه زانو در حالت مستقیم قرار گیرد و کف پا روی دیوار باشد. سپس بتدریج سعی میکند کف پای خود را روی دیوار به طرف پایین بلغزاند. با این کار زانو بتدریج خم میشود. بیمار میتواند برای حمایت پای بیمار، ساق سالم خود را زیر ساق بیمار قرار دهد تا پایین آمدن آن بتدریج و کنترل شده باشد.

اگر چند هفته از عمل جراحی بیمار بگذرد و وی در این مدت حرکات زانو را انجام ندهد مفصل دچار خشکی شده و ممکن است با نرمش یاد شده ساق به پایین نیاید. در این وضعیت بیمار میتواند ساق طرف سالم را روی ساق طرف بیمار گذاشته و آنرا به پایین فشار دهد.

در این تصویر ساق چب که سالم است برای کمک به ساق راست که باید خم شود روی آن قرار گرفته و آنرا به سمت پایین فشار میدهد

کشش عضله چهارسر ران

بیمار به پشت روی تخت سفت یا روی زمین میخوابد. وسط یک ملحفه باریک و دراز را کف پای بیمار قرار داده و دو سر ملحفه را در دو طرف ساق و ران به سمت بالا آورده و با دو دست دو سر ملحفه را محکم میگیرد. سپس با هر دو دست دو سر ملحفه را به سمت خود میکشد تا زانو خم شود. تا جاییکه درد زانو به حد عدد سه برسد کشش را ادامه میدهد و سپس بمدت ده ثانیه در همین حالت کشش را ادامه میدهد. بعد از گذشت ده ثانیه بتدریج کشش را رها کرده تا زانو صاف شود. این حرکت ده مرتبه تکرار میشود.

کشش عضلات همسترینگ

عضلات همسترینگ در پشت ران قرار دارند. با کشیده شدن این عضلات زانو به حالت کاملا مستقیم در میاید. بیمار روی یک صندلی نشسته و یک صندلی دیگر را جلوی خود و با کمی فاصله قرار میدهد. سپس مچ پای بیمار را بالا آورده و روی نشیمن صندلی مقابل قرار میدهد بطوریکه زیر زانو خالی باشد. سپس سعی میکند با انقباض عضلات ران زانوی خود را به سمت پایین فشار دهد. زانو را بمدت ده ثانیه در همین حالت نگه داشته و سپس عضلات خود را شل میکند. این حرکت را ده مرتبه انجام میدهد.

کشش عضلات همسترینگ

بیمار روی زمین یا تخت سفت نشسته و پاهای خود را به حالت مستقیم و کشیده قرار داده و یک ملحفه لوله شده را زیر مچ پای بیمار قرار میدهد تا پاشنه چند سانتیمتر از زمین بالاتر قرار گیرد. سپس سعی میکند با انقباض عضلات ران زانوی خود را به سمت پایین فشار دهد. زانو را بمدت ده ثانیه در همین حالت نگه داشته و سپس عضلات خود را شل میکند. این حرکت را ده مرتبه انجام میدهد.

نرمش های تقویتی

دسته دیگر حرکات نرمشی حرکاتی است که برای افزایش قدرت عضلات ران انجام میشود. مهمترین این حرکات عبارتند از

• بیمار روی یک صندلی نشسته و اجازه میدهد ساق ران آسیب دیده بر اثر جاذبه، به سمت پایین آویزان شده و پایین بیاید. سپس سعی میکند با انقباض عضلات ران، ساق و پای خود را بالا آورده و تا جاییکه میتواند زانو را به حالت صاف و مستقیم درآورد. وقتی که ساق تا حد امکان بالا آمد این وضعیت را تا ده ثانیه نگه داشته و سپس به آرامی پای خود را پایین میاورد. در روزهای اول بیمار میتواند ساق طرف سالم خود را زیر ساق طرف بیمار قرار داده و در بالا آوردن به آن کمک کند. تاکید میکنم کمک کند به این معنا که بیشتر کار را باید با انقباض عضلات طرف بیمار انجام داد و پای طرف سالم فقط در چند روز اول به پای بیمار کمک میکنند تا وقتی که قدرت عضلات آن بهتر شد بیمار بتواند بدون کمک زانو را کاملا صاف کند.

• بیمار به حالت دراز کش به پشت روی زمین یا تخت سفت میخوابد و در حالیکه پای بیمار در حالت کاملا کشیده قرار دارد سعی میکند پا را بالا آورده بطوریکه پاشنه حدود یک وجب از زمین بالاتر بیاید. در مدت انجام این حرکت زانو باید کاملا در حالت مستقیم قرار گیرد. پا بمدت ده ثانیه در این حالت مانده سپس به آرامی به پایین و روی زمین میرسد. این حرکت ده بار تکرار میشود.

• بیمار به حالت دراز کش به پشت روی زمین یا تخت سفت میخوابد و در حالیکه پای بیمار در حالت کاملا کشیده قرار دارد سعی میکند زانوی خود را تا جاییکه میتوانید با قدرت عضلات خود خم کند. حالت حداکثر خم را تا ده ثانیه نگه داشته و به آرامی زانو را صاف میکند. این حرکت را ده مرتبه تکرار میکند.

بخش فیزیوتراپی

فیزیو تراپی

این بخش با بکارگیری عوامل فیزیکی (همچون گرما و سرما) و مکانیکی (همچون کشش کمر و کشش گردن)، بکارگیری تجهیزات الکتروتراپی پیشرفته، تمرینات جسمانی مانند کشش گروههای عضله خاص و تکنیکهای حرکت از طریق آموزش صحیح نرمشهای درمانی و روشهای صحیح فعالیتهای روزانه سعی دارد اختلالات بوجود آمده در اثر ضایعه را به حداقل برساند.

زیر مجموعه های فیزیوتراپی شامل چندین قسمت می شود:
مدالیته های گرمایی: شامل اشعه مادون قرمز، امواج ماوراء صوت (US) و پکهای گرم (Hot Pack)
مدالیته های مکانیکی: شامل تعلیق درمانی (Suspension) و کشش (Traction) انواع قرقره و فنر، دوچرخه ثابت عادی و برقی، صندلی کوادر و …
مدالیته های الکتریکی: شامل تجهیزات الکتروتراپی از قبیل TENS و فارادیک، اینترفرنشیال و غیره، که مدالیته های الکتریکی درد بیمار را کاهش داده و پروسه ترمیم بافتها را سرعت می بخشد.
حرکت درمانی یا تمرینات جسمانی: عبارت از انجام تمرین درمانی روی قسمتهای مختلف بدن در قالب ورزشهای تقویتی یا کششی بصورت ایزومتریک یا ایزوتونیک می باشد. این روش کاربرد گسترده ای برای معالجه اختلالات جسمی-حرکتی دارد. از یک بی حرکتی موضعی مفصل و خشکی یا سفتی مفصلی گرفته تا فلج نیمه بدن در اثر سکته مغزی
ماساژ: از قدیمی ترین روشهای درمانی است که به کمک دست یا دستگاه صورت می گیرد و انواع و اقسام مختلف دارد بسته به نوع ضایعات و نوع موضع مورد درمان یکی از روشهای ماساژ بکار گرفته می شود.

موارد کاربرد فیزیوتراپی:

کارشناسان فیزیوتراپی با بهره گیری از رویکردهای مختلف درمانی در حیطه گسترده ای از ضایعات جسمی و در گروههای سنی مختلف، خدمات متفاوتی ارائه می نمایند. که از آن جمله می توان به موارد ذیل اشاره نمود:
ضایعات نورولوژیک: یعنی آسیب به اعصاب محیطی و مرکزی بیماریهای اعصاب.
ضایعات عضلانی-اسکلتی و مفصلی: همانند انواع آسیبهای ورزشی، اختلالات ناشی از کار، بیماریهای دیسک و سیاتیک، آرتروز و …
نواقص رشد و تکامل: همانند اختلالات و دفورمیتی های مفصلی، کوتاهی عضلات، انحرافات ستون فقرات و …
مشکلات ارتوپدیک:‌ همانند ضایعات مفصلی و استخوانی، عوارض بعد از شکستگی یا دررفتگی، درمان خشکیهای مفصلی بعد از باز کردن گچ
بیماریهای رماتیسمی: دردهای مفصلی ناشی از انواع رماتیسم، محدودیت های حرکتی و خشکی های مفصلی و فوریتهای مفصلی

تاثیر خدمات بخش فیزیوتراپی بر بدن:
افزایش قابلیت انعطاف پذیری و ارتجاع پذیری عضلات و تاندونهای کوتاه شده که به مرور زمان در اثر ضایعه یا بی حرکتی دچار این اختلال شده‌اند.
افزایش دامنه حرکتی یا ROM کاهش یافته به دنبال ضایعه یا به دنبال بی حرکتی.
به تاخیر انداختن روند تحلیل و لاغری عضلانی (آتروفی) در عضلاتی که عملکرد خود را از دست داده‌اند ایجاد می‌شود تا زمانی که مددجو بتواند از آنها در عملکرد روزمره استفاده کند.
افزایش قدرت عضلات ضعیف و تسهیل الگوی حرکتی صحیح.
اصلاح کردن تون غیر نرمال عضلانی و مهار رفلکسهای پاتولوژیک که مانع ایجاد حرکت صحیح میشود.
بهبود تعادل و هماهنگی حرکتی و تصحیح posture و gait مددجو.
بهبود عملکرد دستگاههای قلبی-تنفسی و استقامت عضلانی مددجو در صورت نیاز.

انتخاب روش درمان فیزیوتراپی و تعیین پروتکلهای درمانی بوسیله متخصص طب فیزیکی و توانبخشی صورت می گیرد و درمانگران فیزیوتراپیست با تشخیص اهمیت کار گروهی در بهبود هرچه سریعتر مشکلات مددجو هماهنگ با سایر اعضای تیم توانبخشی و با مشارکت فعال خانواده در امر درمان به ارائه خدمت می پردازند.

کاردرمانی و فیزیوتراپی در جلوگیری از پیشرفت بیماری ام اس

یماری ام اس( MS ) یا مالتیپل اسکلروز بیماری است که سیستم عصبی مرکزی (CNS) را درگیر می‌کند و طی آن میلین موجود برروی رشته‌های عصبی که نقش محافظتی دارد ازبین رفته و اختلال در هدایت جریان الکتریکی ایجاد می شود در این مرحله علائم بیماری ظاهر می‌شود.

علت دقیق بیماری ام اس هنوز شناخته نشده و دانشمندان هنوز نمی‌دانند که چه عواملی باعث حمله سیستم ایمنی به بافت های سیستم عصبی می‌شود و ازسوی دیگر درمان قطعی نیز برای این بیماری وجود ندارد.

عمدتا افراد جوان خصوصا خانم ها با میانگین سنی ۱۵ تا ۴۰ سال به بیماری ام اس مبتلا می شوند، شروع بیماری ام اس ممکن است ناگهانی یا به تدریج باشد، علائم این بیماری ممکن است شدید یا به اندازه‌ای خفیف باشد که بیمار حتی سال‌ها متوجه ابتلا به این بیماری نشود و به پزشک مراجعه نکند.

علایمِ بیماری ام اس بسیار متغیر است و به محل و شدتِ ضایعات در سیستمِ عصبیِ مرکزی بستگی دارد. علائمی نظیر مشکلات در مثانه، روده و شکم، اختلال های عصبی، کم‌ بساوایی (تغییر در حسِ لامسه)، ضعف و سستی در ماهیچه ها، گرفتگی و انقباضِ غیرعادی ماهیچه‌ها، ناهماهنگیِ حرکتی، اختلال در تکلم، دوبینی، کاهشِ حدت بینایی، تاری دید یا کاهشِ دید رنگی، خستگی و دردهای جسمی و دردهای شدید طولانی که بیش‌تر از حد معمول طول می کشند از رایج ترین مشخصه های بیماری ام اس در افراد مبتلاست.

متخصصان معتقدند که افزایش آگاهی بیماران مبتلا به ام اس از به کارگیری راه های درست درمان می‌تواند تاحد قابل توجهی از مشکلات پیش روی آنان کاسته و بهبود نسبی را برای آنان ایجاد کند.

اگر چه هنوز درمان قطعی برای بیماری ام اس پیدا نشده‌ اما می‌توان با درمان دارویی از شدت بیماری کاست و یا از تشدید آن جلوگیری کرد.

بیماری ام اس یک بیماری ارثی نیست اما چنانچه زمینه زمینه خانوادگی نسبت به ابتلای به این بیماری وجود داشته باشد، احتمال بروز آن در خویشاوندان نزدیک مضاعف می شود.

یک متخصص مغز و اعصاب در شهرستان کاشان درخصوص بیماری ام اس گفت: بیماری ام اس نوعی بیماری درگیرکننده مغز و نخاع است که پوشش یا غلاف سلول های عصبی به دلایل ناشناخته‌ای خورده شده و از بین می‌ رود و عبور پیام های عصبی با اختلال و دست‌انداز انجام می شود.

حسین قلع گر افزود: بیماری ام اس ممکن است با علائم فیزیکی، روحی و روانی متعددی همراه باشد و اغلب پیشرفت این بیماری در ناتوانی‌های فیزیکی و ادراکی بروز پیدا می کند.

وی تصریح کرد: علائمی نظیر ضعف، کرخ‌شدن یا بی‌حسی برخی از اعضای بدن نظیر دست و پا، خستگی، عدم تعادل، دوبینی، مشکلات روده‌ای، اختلال درحافظه، حساسیت به گرما و لرزش در بیماران ام اسی بیشتر مشاهده می شود.

قلع گر خاطرنشان کرد: علائم ذکر شده به تنهایی نشانه بیماری ام اس نیست و پزشک با توجه به گفته های بیمار، یافته های حاصل از معاینه و نتیجه تصویر برداری مغناطیسی(ام آر ای) و رد احتمال سایر بیماری ها به بیماری ام اس در فرد پی خواهد برد .

قلع گر افزود: اکثر مبتلایان به ام اس را زنان تشکیل می دهند و این اختلال عصبی درمان قطعی ندارد اما با استفاده از داروهای موجود می توان سیر بیماری را تا حدی کنترل کرد تا فرد بتواند زندگی عادی خود را دنبال کند.

وی تصریح کرد: تشخیص زود هنگام این بیماری از ایجاد پلاک های فعال در مغز و نخاع و بروز حملات بعدی در فرد بیمار جلوگیری می کند.

قلع گر خاطر نشان کرد: بیماری ام اس گاهی بسیارخوش خیم است ولی گاهی درجاتی از ناتوانی را برای فرد مبتلا رقم می زند.

این درمانگر تصریح کرد: با توجه به اینکه این بیماری به انواع گوناگون وبا علائم متفاوتی ظاهر می‌شود هر بیمار مبتلا به ام اس به درمان دارویی خاصی نیاز دارد و بیماران در خصوص مصرف داروها حتما باید با پزشک مشورت کنند و به هیچ عنوان به درمان دارویی خودسرانه روی نیاورند .

مفاهیم ، فوائد و انواع ماساژ …

ماساژ از راه های بسیار مفید در کنترل و کاهش دردهای بدن بخصوص
دردهای با منشا عضلانی – اسکلتی است . از دیرباز از ماساژ برای این امر
استفاده می شده و امروزه که تکنیکهای ماساژ مدرن و متنوع وجود دارد
نقش ماساژ در کنترل درد و افزایش توانایی های محدود شده افراد پرنگر
شده است .

پیش زمینه

ماساژ از راه های بسیار مفید در کنترل و کاهش در دهای بدن بخصوص در دهای با منشا

عضلانی – اسکلتی است . از دیرباز از ماساژ برای این امر استفاده می شده و امروزه که

تکنیکهای ماساژ مدرن و متنوع وجود دارد نقش ماساژ در کنترل درد و افزایش توانایی های

محدود شده افراد پرنگر شده است .

مکانیسم های اثر ماساژ روی درد

• ماساژ سبب عدم ارسال پیام درد به مغز میشود :

پیامهای عصبی مرربوط به درد از محل شروع به نخاع رته و از نخاع به مغز می روند و در مغز

درک درد صورت می گیرد . حال چنانچه به طریق این پیامها به مغز نرسنددرد احساس

نمی شود . بر طبق تئوری gate control در حین ماساژ پیامهای آرامش بخش مربوط به

ماساژ از همان مسیر هایی به مغز می روند که پیامهای درد می روند لذا به خاطر اشغال

شدن اعصاب مربوطه پیامهای درد مجال راهیابی به مغز را نخواهند داشت و لذا در فرد برطرف

می شود .

• ماساژ سبب تولید آرامش بخش های درونی بدن می شود :

ماساژ سبب تولید هورمونهایی به نام اندورفین می شود که این هورمونها اثرات آرامش

بخش و تسکین دهنده روی مغز وسیستم عصبی دارند و سبب احساس شادی در فرد می

شوند .

ماساژ سبب ریلکس شدن عمیق می شود :
ماساژ سبب برطرف شدن اسپاسم ، فشار و سفتی عضلات می شود که هرسه این مواد از

علل درد می باشند . متخصصان پیشنهاد می کنند هنگامی که عضله سفت است جریان خون

مربوط به آن عضله کاهش می یابد ، ماساژ با بهبود جریان خون به عضله,رسیدن اکسیژن به

آن و دفع مواد سمی حاصل از متابولیسم بی هوازی را که سبب درد می شوند افزایش

میدهد وبه این ترتیب هم درد برطرف می گردد و هم سلامت عضله حفظ می گردد .

• ماساژ استرس روحی و اضطراب را برطرف می کند :

حتی لمس بدن توسط فردی دیگر به مدت چند ثانیه هنگامی که آن فرد قصد آرامش

بخشی به شما را دارد سبب احساس شادی و نشاط خواهد شد . حال چنانچه این امر
در طول یک برنامه ماساژ به مدت بیشتری ادامه یابد این احساس نشاط بیشتر هم
خواهد شد .

افراد مبتلا به شرایط زیر از ماساژ سود می برند

• هرگونه درد مفصل یا عضلانی
• افراد مبتلا به درد های ارجاعی مثلا افرادی که به دنبال سفتی گردن دچار سردرد می شوند
• عضلات سفت که منجر به محدودیت حرکات مفصلی شده باشد
• سندرم خستگی مزمن عضلانی
• افراد مبتلا به انرژیپائین بخصوص هنگامی که در همراهی با دو عضله باشد
• دردهای احشایی که دلیل برای آنها پیدا نشده است
• کشیدگی های ساده عضلانی – رباطی

افراد مبتلا به بیماری های زیر از ماساژ سود می برند

• آلرژی
• اضطراب
• آرتروزها ( رماتیسم مفصلی و استئوآرتریت ها )
• آسم و برونشیت
• سندرم تونل کارپال ( بیماری تونل مچ دست )
• مشکلات گردش خونی
• افسردگی
• اختلالات گوارشی مثل اسپاسم روده بزرگ ، یبوست واسهال
• سردرد بخصوص سردرد ناشی از اسپاسم و تنش عضلانی
• اختلالات سیستم ایمنی
• دردهای عضلانی – فاسیایی
• زایمان زود رس
• کاهش دامنه حرکات مفصلی به هر دلیل
• سینوزیت
• آسیب های ورزشی
• استرس
• اختلال مفصل آرواره ای – گیجگاهی ( TMJ )

انواع ماساژ• ماساژ های آرامش بخش

یک نوع ماساژ نرم و با سبک فشار ملایم که سبب آرامش بخشی کلی فرد و بهبود جریان

خون و دامنه حرکات مفصلی شده و فشار و انقباض عضلانی را برطرف می کند .

• ماساژ های درمانی و پزشکی
یک درمان تکمیلی است که برای کمک به بهبود سریعتر و بازیابی عملکرد مناسب تر آسیب

های عضلانی ، رباطی و تاندونی استفاده می شود .
درمان می تواند شامل استفاده از انواع گوناگونی از ماساژ ها باشد در ضمن لازم است در کنار

انجام ماساژ در فیزیوتراپی ها فرد در منزل هم یک سری فعالیت های خاصی را انجام دهد .

• ماساژ ورزشی
شامل تکنیک های مختلف ماساژ است که برای افزایش کارایی ورزشکاران به کار می رود .

• ماساژ با استفاده از روغن های خاص
شامل استفاده از روغن های خاص با ویژگی های درمانی به همراه تکنیک های مختلف ماساژ

می باشد که سبب بهبود و تسریع روند بهبودی زخم ها و آسیب ها می شود .

• ماساژ بیوفیدبک
هر نقطه از کف دست و پا معادل یک ناحیه از بدن می باشد و فشار با انگشت روی هر نقطه

ای از پا و دست توسط مسیر های رفلکسی سبب تنظیم عملکرد مناسب نواحی خاص بدن

می شود و در ماساژ رفلکسی تاکید بر این موضوع می باشد .

• ماساژ درمانی شرقی
نوعی ازماساژهای شرقی اند که دو نوع عمده آن عبارتند از shiatsu و Acupressure که تاکید

بر ماساژ با انگشتان برای بدست آوردن تعادل در بدن دارند .