فیزیوتراپی برای درمان پارکینسون:درمانی موثرتر از دارو و تحریک مغزی

پارکینسون جزیی از گروه بزرگتری از عارضه‌های موسوم به اختلال‌های سیستم حرکتی است که در اثر از بین رفتن سلول‌های تولید کننده دوپامین در مغز بروز می‌یابد. بیماری به مرور خود را به روش‌های مختلفی مانند دشواری در راه رفتن نشان می‌دهد و غالباً با لرزش‌های جزیی یک دست شروع می‌شود. هرچند رعشه نشانه شایع پارکینسون است، اما خود این اختلال باعث سفتی و گرفتگی عضلات یا آهسته شدن حرکات می‌شود. پارکینسون به شکل‌های مختلف خود را نشان می‌دهد، برای مثال بازوهای بیمار هنگام راه رفتن تاب نمی‌خورد، بیمار با لکنت حرف می‌زند یا حالت‌های احساسی مختلف بر چهره‌اش نقش نمی‌بندد. دارو درمانی و تحریک عمقی مغز علائم را تا حدی تسکین می‌دهد، اما بسیاری از بیماران به درمان‌های دیگری مانند فیزیوتراپی نیاز پیدا می‌کنند. طرح درمان فیزیوتراپی در پارکینسون مطابق با نیازهای خاص هر بیمار، مرحله بیماری و علائم بروز یافته تهیه می‌شود. فیزیوتراپی عوارض ثانویه را به حداقل می‌رساند و عملکرد و توانایی حرکتی بیمار را به حداکثر می‌رساند.

اهداف فیزیوتراپی پارکینسون عبارت است از:

  •  حفظ و بهبود سطح عملکردی و استقلال بیمار، به منظور ارتقاء کیفیت زندگی وی
  •  بهره‌گیری از راهبردهای حرکتی و ورزشی برای بهبود توانایی حرکتی بیمار
  •  اصلاح و در صورت امکان بهبود وضعیت اندامی و الگوهای حرکتی غیرعادی
  •  به حداکثر رساندن قدرت عضلات و انعطاف پذیری مفاصل
  •  اصلاح و بهبود تعادل و وضعیت اندامی و به حداقل رساندن خطر زمین خوردن
  •  حفظ الگوی تنفسی مناسب و سرفه‌ موثر
  •  آموزش بیمار مبتلا به پارکینسون و اعضاء خانواده و پرستار وی
  •  افزایش اثر دارو درمانی

در بیمارانی که توانایی ایستادن ندارند این تمرین را می­توانند در وضعیت نشسته انجام دهند؛ به طوری­که روی صندلی بنشینند و دستها را بالا گرفته و به طرفین بچرخند و یا دست چپ را به پای راست و بالعکس برسانند.

برای اصلاح راه رفتن حتما باید تمرینات راه رفتن انجام شود، به این نحو که بیمار در پارالل راه می­رود و در این حین نباید به پاهایش نگاه کند و دستوراتی را که درمانگر در آن لحظه می­دهد را اجرا کند. دستوراتی مثل بلند کردن پاها، نکشیدن پاها، خم کردن زانو، گذاشتن پاشنه روی زمین و تلاش برای صاف ایستادن. بیمار پارکینسونی حتما باید روزانه ۳۰ تا ۴۰ دقیقه راه رفتن در فضای باز و خارج از منزل را داشته باشد. بیمار پارکینسونی حتما باید چندین بار در روز مفاصلش راجهت کاهش سفتی در دامنه کامل حرکت دهد. یکی از روش­های موفق در کنترل لرزش بیماران پارکینسونی استفاده از بیوفیدبک است. ساده­ ترین آن این است که یک لیوان آب به بیمار داده­ شود و از وی خواسته شود تا لرزش دستش را کنترل کند و از ریختن آب جلوگیری کند.

 

ورزش کردن در آب

ورزش‌های آبی مانند راه رفتن در آب، ایروبیک در آب و یوگا در آب مفاصل را نرم می‌کند و کمتر از ورزش کردن روی زمین نیاز به تعادل دارد. بیمار باید از پوشیدن دمپایی‌های لغزنده، راه رفتن روی کفپوش‌های لغزنده و در محیط‌های تاریک اطراف استخر خودداری کند. همچنین بیمار باید نزدیک به نرده یا دیواره استخر حرکت کند و هنگام ورود و خروج به استخر مراقب باشد. شنا ورزش قلبی ریوی مناسبی است که عضلات را تقویت می‌کند. همچنین چون سر، بازوها و پاها حین شنا کردن عمل‌های مختلفی را انجام می‌دهد، هماهنگی بدن بیمار افزایش می‌یابد. نیروی شناوری آب از حوادثی مانند زمین خوردن جلوگیری می‌کند، از طرفی مقاومت آب تلاش بیمار برای حرکت دادن بدن را تقویت می‌کند. ورزش کردن در آبی که ارتفاع آن تا سینه است، تمرین مناسبی برای بیماران دچار پارکینسون، به ویژه بیمارانی است که در گذشته از شنا کردن لذت می‌بردند.

یوگا

تاثیر یوگا در کاهش لرزش‌ها و بهبود تعادل گام برداشتن بیمار به اثبات رسیده است. یوگا یکی از مفیدترین درمان‌های مکمل پارکینسون است که به افزایش انعطاف‌پذیری، بهبود وضعیت اندامی، شل شدن عضلات، تسکین عضلات دردناک و ارتقاء اعتماد به نفس بیمار کمک می‌کند و به این ترتیب کیفیت زندگی بیمار را ارتقاء می‌بخشد.

توصیه‌های مفید برای ورزش کردن بیماران پارکینسون

اگر دچار پارکینسون هستید، حتماً هنگام ورزش کردن توصیه‌های زیر را رعایت کنید:

  •  بدن را قبل از ورزش کردن گرم و پس از اتمام ورزش، سرد کنید.
  •  اگر می‌خواهید ۳۰ دقیقه ورزش کنید، با ۱۰ دقیقه شروع کنید و مدت تمرین را به تدریج افزایش دهید.
  •  عضلات صورت، فک و همچنین صدای خود را تمرین دهید، آواز بخوانید یا کتابی را با صدای بلند قرائت کنید. لب‌ها را به شیوه‌ای اغراق آمیز حرکت دهید. روبروی آئینه بایستید و شکلک دربیاورید. غذا را محکم بجوید.
  •  در یک محیط امن با نور مناسب ورزش کنید. دمپایی لغزنده نپوشید، مراقب کفپوش‌هایی که ممکن است به پایتان گیر کند و هر عامل حادثه‌ساز دیگر باشید.
  •  اگر در حفظ تعادل مشکل دارید، نزدیک به نرده یا میله ورزش کنید. اگر نمی‌توانید بایستید یا بلند شوید، به جای ورزش کردن روی زمین یا تشک ورزشی روی تخت تمرینات را انجام دهید.
  •  هر زمان احساس ناراحتی یا درد کردید، بلافاصله تمرین را متوقف کنید.
  •  فعالیتی را که دوست دارید، انتخاب کرده و آن را ادامه دهید. یوگا، تای چی، پیاده‌روی و باغبانی نمونه‌هایی از فعالیت‌های امن و مفید برای پارکینسون است

يک ديدگاه بگذاريد